TÜRKFENCİ
Hoşgeldin!!
Kaydını hemen yap ki sitemiz büyüsün, daha yararlı olsun..!


Bilimde ve İlimde Türkiyeyi En Üst Seviyeye Ulaştırmak İçin TÜRKFENCİ'yi seçin
 
AnasayfakapıGaleriSSSAramaÜye ListesiKayıt OlGiriş yap

Paylaş | 
 

 Hücre bölünmerleri

Aşağa gitmek 
YazarMesaj
BilgeTürk
Admin
Admin
avatar

Mesaj Sayısı : 233
Yaş : 25
Nerden : erzurum fen den
Puan : 4130
Özel puan : 0
Kayıt tarihi : 23/09/08

MesajKonu: Hücre bölünmerleri   Salı Eyl. 23, 2008 8:00 pm

MAYOZ
BÖLÜNME

Bütün döllerde kromozom sayısının değişmez
kalabilmesi için (sperm ve yumurtanın birleşmesinden kromozom sayısı iki katına
çıkacağından dolayı) farklı bir hücre bölünmesi gelişmiştir. Mayoz bölünme ismini alan bu tip bölünmede,
kromozom sayısı yarıya indirgenir. Mayoz bölünmenin sonunda meydana gelen
gametler diğer vücut hücrelerinin aksine n sayıda kromozom taşır (bazı
bitkilerde ve bir hücrelilerde bireyin kendisi yaşantısı boyunca
haploid kromozomlu
olduğundan mayoz bölünmeye gerek kalmaz). Normal olarak soma hücrelerinde 2n
kromozomlardan homolog olanlar, boyuna, sinaps dediğimiz aralıklarla
birbirinin yakınında uzanırlar. Bu homolog kromozomların her biri ayrı bir kutba
giderek, yalnız bir tanesinin bir gamete verilmesi sağlanır.
Homolog kromozomlar aynı büyüklüğe ve şekle, keza
benzer kalıtsal faktörlere sahiptir. Gerek yumurta gerekse sperm oluşumu son iki
hücre bölünmesine kadar aynı kurallara göre yürütülür. Daha sonra
spermatogenezis (sperm oluşumu) ve oogenesiz (yumurta oluşumu) farklı şekilde
meydana gelir.
Mayozda da mitoz gibi profaz, metafaz, anafaz ve telofaz diye
dört evre vardır. Bu evreler arada interfaz olmaksızın peş peşe iki kez
gerçekleşir ve sonuçta dört yavru hücre meydana gelir. Mayoz bölünme ile mitoz
bölünme arasındaki en büyük farka profazda rastlanır.
İnterfaz
Bölünmeye hazırlık evresidir. Mitozdaki
interfaza benzemekle birlikte hücrelerin mitozdaki gibi büyüklüklerinin ve
hacimlerinin artması gerçekleşmez.
Profaz-I
Kromozomlar kısalıp kalınlaşmaya başlarken,
anadan ve babadan gelen homolog kromozomlar sinaps halinde ya yan yana parelel
uzanırlar ya da birbirinin üzerine kıvrılırlar. Kısalma sonucunda kromozomlar
mitozdaki gibi görülmeye başlar. Her kromozom iki kromatitten yapıldığından,
homolog kromozomlar dörtlü demetler halinde görülür, bu görünüşe tetrat denir. Canlının vücudunda homolog
kromozom kadar tetrata
rastlanılır (insanda 23 tane). Kromozomların sentromerleri ayrılmamıştır.4 kromatid
için iki sentromer vardır.Ayrıca mitozdan farklı olarak bu evrede tetratlar
arasında parça değişimi gerçekleşir. Crossing-over denilen bu parça değişimi
tür içinde çeşitliliği sağlar. Bu evrenin sonunda çekirdek zarı parçalanarak
kaybolur.
Metafaz-I
Çekirdek zarının parçalanması sona ermiş,
sentrozomlar kutuplara çekilmiş ve iğ iplikleri ortaya çıkmıştır. Sentromerleri
çift olan tetratlar ekvatoral düzlem üzerine dizilir.
Anafaz-I
Bu evrede tetratlar ikiye ayrılarak kutuplara
giderler. Ana ve babadan gelen kromozomlar rasgele olarak birbirlerinden
ayrılırlar (özelliklerimizin bazılarının anadan bazılarının babadan geçmesinin
nedeni). Bu evrede kromozom sayısı indirgendiğinden kutuplara taşınan yani oğul
hücrelere geçecek olan kromozom sayısı vücut hücrelerinin kromozom sayısının
yarısı kadardır.
Telofaz-I
Hücrenin iki kutbunda bulunan kromozomlar
uzayıp incelmeye başlar. Etraflarında çekirdek zarı oluşur. Sitoplazmanın
boğumlanmasıyla da haploid sayıda kromozoma sahip iki yavru hücre oluşur.Buraya
kadar geçen olaylar mayoz-I
olarak adlandırılır. Bundan sonra mitozdakinin aksine arada interfaz evresi
olmaksızın profaz-II'nin başlamasıyla mayoz-IIbaşlar. Mayoz-II mitoz bölünmenin
hemen hemen aynısıdır. Hücrelerdeki haploid kromozom sayısı korunarak profaz-II,
metafaz-II, anafaz-II ve telofaz-II gerçekleşerek mayoz bölünmenin sonunda n
kromozom sayısına sahip 4 yavru hücre meydana gelir.


Kelimeler:
Haploid: Olgun bir üreme hücresinde bulunan kromozom sayısı, vücut
hücrelerinin sahip olduğu kromozom sayısının yarısına sahiptir. Kromozom
sayısının yarıya inmesi sonucu oluşan "n" sayıda kromozom taşıyan hücrelere
haploid hücre denir.

Sinaps: İki nöronun veya nöronla başka bir hücrenin bağlandığı
yer.

Gamet: Erkek ve dişi üreme hücresina verilen ad.
Homolog kromozom:
Biri anneden, diğeri babadan
gelen aynı gen çiftine sahip kromozomlar.

Tetrat: Mayoz bölünme sırasında homolog kromozomların birbirlerine
sarılarak oluşturdukları dört kromotitli yapı.

Crossing-over: Eşey ana hücrelerinde gerçekleşen mayoz bölünmenin profaz
I safhasında oluşan tetratların kromatitleri arasındaki parça
değişimi.

Sentromer:
kromozomlarda kardeş
kromotidleri bir arada tutan kısım.

MİTOZ
BÖLÜNME

Mitoz bölünmenin başlangıcını saptamak
olanaksızdır. Fakat hücrede bazı değişiklikler olur; hücre içeriği jel haline
geçer, metabolizma durur, çekirdeğin hacmi hızla büyür. Kromatid iplikleri
belirginleşir ve boyanmaya başlar. G2 evresinin tamamlanması, kromozomların
türlere özgü şekil ve sayıyı kazanmasıyla mitoz bölünmeye geçilir. Işık
mikroskobunda kromozomlar artık rahatlıkla görülebilir. Bu süre yaklaşık bir
saat sürer. Bu evredeki hücreler küre şeklindedir ve etrafındaki cisimlere
kuvvetle bağlanmamıştır. Mitoz bölünme; profaz, metafaz, anafaz ve telofaz diye
dört evreye ayrılır.

Profaz
Başlangıcında çekirdek içinde ince uzun
kromatid iplikleri halinde görünen kromozomlar, yavaş yavaş helozon şeklinde
kıvrılarak kalınlaşmaya başlar ve görülebilir duruma geçer. kalınlaşma ve
kısalma anafaza kadar devam edebilir. Bu arada eş kromozomlar birbirlerinden
fark edilemeycek kadar sıkıca bağlıdırlar. Bu evrede birbirine sentromerlerle
bağlanmış olarak duran kromozomların her birine kromatid denir. Sentrozomlar ayrılarak her
biri bir kutba gitmeye başlar ve aralarında iğ iplikleri oluşur. Profazın sonuna
doğru iğ iplikleri ile kromozomlar arasında bağlantı kurulurken, sentrozomlardan
hücre zarına uzanan iğ iplikleri de oluşur ve çekirdek zarı eriyerek kaybolur,
kromozomlar sitoplazma içerisine dağılır.

Metafaz
Kromozomlar çok kere bir çember gibi, bazen de
karışık olarak ekvatoral düzlem üzerinde dizilirler. Genellikle küçük
kromozomlar merkezde, büyükler çevrededir. Diziliş türlere özgü bir özellik
gösterir. Kromozomlar eşit olarak kutuplara çekileceğinden, ortada belirli bir
denge kurulana kadar beklenilir.
Profaz 30-60 dakika sürmesine karşılık,
metefaz ancak 2-6 dakika sürer. her bir kromozomun sentromeri belirgin olarak
ikiye bölünür ve kromatidler tam olarak birbirinden ayrılır.

Anafaz
Ekvatoral düzlemdeki kardeş kromozomlar
kutuplara bu evrede taşınırlar. Kasılma özelliği olan sentrozomların iğ
iplikleri sayesinde kromozomların yarısı bir kutba, diğer yarısı öbür kutba
gider. Kromozomların kutuplara ulaşmasıyla bu evre sona erer.
Bitki
hücrelerinde sentrozom bulunmadığı için kromozomların taşınması sitoplazma
hareketleriyle ve sitoplazma kökenli iğ ipliklerinin yardımıyla olur. Bu evre de
yaklaşık olarak 3-15 dakika sürer.
Telofaz
Kromozomlar daha az boyanmaya başlar. Çekirdek
zarı yavaş yavaş oluşur. Kromozomlar uzayıp incelmeye başlar. Bölünme açısından
çekirdek dinlenmeye geçerken, hücre metabolizması aktif hale geçer.

Bu evrenin oluşumu sürerken bir yandan da
sitoplazma boğum yapmaya başlar. İğ ipliklerine dik olarak boğumlanan
sitoplazmanın o bölgede jel hale geçerek iki oğul hücrenin stoplazmasını
ayırdığını ileri süren görüşlerde vardır. Stoplazmanın boğumlanarak ayrılması
sürecine sitokinez denir.
Telofazın başlangıcından iki yeni hücrenin oluştuğu ana kadar geçen süre 30-60
dakikadır.
Sayfa başına dön Aşağa gitmek
Kullanıcı profilini gör http://turkfenci.5forum.net
 
Hücre bölünmerleri
Sayfa başına dön 
1 sayfadaki 1 sayfası

Bu forumun müsaadesi var:Bu forumdaki mesajlara cevap veremezsiniz
TÜRKFENCİ :: dersler :: biyoloji-
Buraya geçin: